عباس اقبال آشتيانى

194

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

قبل از وصول تورانشاه بمصر صليبيون قشون اسلامى مصر را شكست داده به طرف القاهره شروع به پيشرفت كرده بودند . رسيدن الملك المعظم نفسى تازه در مسلمين دميد و ايشان سى و دو كشتى از سفاينى را كه براى عيسويان آذوقه مىآوردند گرفتند و عيسويان دچار قحطى و بىآبى شده چاره‌اى جز بازگشت نديدند ، مسلمين هم موقع را غنيمت شمرده به عيسويان منهزم حمله بردند و در 2 محرم سال 648 لوئى نهم را با چند نفر از امراى او دستگير نمودند . الملك المعظم بعد از اين فتح مصمم شد كه خود را از چنگ امرا و مماليك خلاص نمايد ولى مماليك شورش نموده او را بقتل رساندند و سلسلهء ايّوبى مصر خاتمه يافت ( محرّم 648 ) . مماليك غلامانى بودند كه بر اثر استيلاى مغول و فرار مردم از جلو ايشان در شام و مصر فراوان شده و الملك الصالح جماعتى از ايشان را بعنوان قراولان خاصّه و مستحفظين خود نگاه داشته و از آنها افواجى ترتيب داده بود چون اردوگاه اين افواج سواحل شاخهء شرقى نيل يعنى قسمت البحر بود ايشان را مماليك بحرى مىخواندند اين مماليك بعد از آنكه تورانشاه را از ميان برداشتند نتوانستند به حال نظم و يگانگى برقرار بمانند و كار اختلاف بين ايشان تا آنجا كشيد كه لوئى پادشاه فرانسه و ساير محبوسين بىزحمت و ترس از حبس بيرون آمده بقيد پرداخت مبلغى بعنوان فديه نجات يافتند حتى يكى از قاتلين تورانشاه شمشير خونينى را كه با آن بقتل پادشاه مصر اقدام كرده بود پيش لوئى آورد و از او طلب جايزه كرد . شجرة الدّر در سايهء كفايت و كاردانى كه داشت يكى از رؤساى مماليك يعنى عزّ الدّين آيبك تركمانى را با خود همدست كرد و سلطنت مصر را در دست گرفت ولى خليفهء بغداد المستنصر به اين عنوان كه زن نمىتواند متصدّى امر سلطنت باشد او را به اين مقام نشناخت و مماليك دمشق هم آن شهر را به تصرف پادشاه ايّوبى حلب دادند . عاقبت شجرة الدر به ازدواج آيبك درآمد و آيبك با لقب الملك المعزّ پادشاه شد ( 648 ) . يك دستهء ديگر از مماليك كه بعلّت تعلّق بالملك الصالح اسم خود را مماليك صالحى گذاشته بودند بر آيبك شوريدند و يكى از فرزندان ايّوبيان يمن را به سلطنت برداشتند و آيبك را فقط بعنوان اتابيكى شناختند . صاحب حلب نيز به قصد خونخواهى پسر عمّ خويش الملك المعظم از تمام افراد